{"id":598,"date":"2016-03-03T10:30:16","date_gmt":"2016-03-03T10:30:16","guid":{"rendered":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/pueblo-de-los-oficios\/aserradero\/introduccion\/?lang=eu"},"modified":"2024-03-20T08:56:01","modified_gmt":"2024-03-20T08:56:01","slug":"sarrera","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/lanbideen-herria\/zerrategia\/sarrera\/","title":{"rendered":"Zerrategia"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” global_colors_info=”{}” column_structure=”1_4,1_2,1_4″][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_audio audio=”https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Zerrategiak-eta-zerratzaileak.mp3″ title=”Zerrategia” _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_audio][et_pb_video src=”https:\/\/youtu.be\/4aW4ZqsVRP8″ image_src=”https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/dibujos_aserradero_3_red-300×292.jpg” play_icon_color=”#FFFFFF” _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_video][et_pb_gallery gallery_ids=”3408,3410,3407″ show_title_and_caption=”off” disabled_on=”on|on|off” _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text _builder_version=”4.16″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Basoa ustiatzearen eta zura ibaitik garraiatzearen funtsa zen geroago enborrak habe eta ohol bihurtzea altzariak egiteko eta eraikuntzan erabiltzeko.<\/p>\n

Antzina, pieza karratu eta laukizuzenak egiteko, enbor biribilak eskuz lantzen ziren, aizkora eta zerra erabilita. Zerrari esker moztutako zuraren azalera lisoa eta erregularra izatea lortzen zen. Sektorea modernizatu zen zerra mekanikoak eskuzkoa ordeztu zuenean.<\/p>\n

Eskuz zerratzea<\/strong><\/p>\n

Zerratzeko ohiko modua zen. Horretarako, zurezko plataforma txiki bat prestatzen zen eta horren gainean enborra jartzen zen. Ondoren, enbor-buruan marra zuzenak markatzen ziren, oholei eman nahi zitzaien lodieraren araberakoak. Marra horiek zerratzaileen gida ziren eta haiei zehazki jarraitzen zieten. Zerra-kirtenak zeharka jarritako bi makila ziren.<\/p>\n

Plataformaren gainean gizon bat egoten zen eta kirtenari helduta zerrari gorantz tira egiten zion, kontu handiz, mozketa marrei jarraikiz egiteko. Plataformaren azpian beste bi gizon egoten ziren, beste kirtenaren alde banatan, eta horri helduta indar handiz beherantz tira egiten zioten. Lan gogorra izaten zen eta pazientziaz hartu beharrekoa, zur gutxi zerratzeko denbora luzea eman behar izaten baitzuten.<\/p>\n

Burgin ohiko sistema hura erabili zen gerraren ondorengo urteetara arte (XX. mendeko 40ko hamarkada). Hala zerratzen zuten herriko zenbait lekutan: Bidankozeko bidegurutzeko Bentan, Cueva deritzon tokian (euriaz babesteko, antza), Lupercioren lastategian,zubian…<\/p>\n

Garate anaiak -Francisco, Ciriaco, Braulio eta P\u00edo-, herriko azken zerratzailetakoak izan zien. Kanpotik ere zerratzaileak etortzen ziren, batez ere Santanderretik. Batzuetan zerratzaileek oholak bukatu gabe uzten zituzten gauean inork lapurtzea ekiditeko.<\/p>\n

Zerratze mekanikoa<\/strong><\/p>\n

\n

Langileek enborrak zerraren orgaraino itzulikarazten zituzten bi euskarriren gainean -enborrak izaten ziren erabilienak-. Kako koskadun batzuek gogor heltzen zioten enborrari. Zinta-zerrak mozten zituen enborrak, eta bere bolantea gasolio-motor baten bidez birarazten zuten (geroxeago elektrizitatea erabili zen).<\/p>\n

Langile batek katedun biradera bati eraginez enborra zeraman orga errodarazten zuen errailetik. Oso lan nekeza izaten zen langile bakarrarentzat,
Zerra mekanikoa, sinpleena izanik ere, eskuzkoa baino askoz ere azkarragoa zen, eta gai gehiago (oholak, listoiak, pertsianak\u2026) eta zehatzago zerratzen zituen.<\/p>\n

Zerratzeko bi moduok erakutsi nahi izan dizkizuegu Erronkariko zerratzaile eta baso-langile guztien omenez.<\/p>\n

Zerrategi bat historiarekin<\/strong><\/p>\n

\n

Bertan ikusgai dagoen zerra antzinako zerra mekaniko bat da; zerratzeko modua funtsean gaur egungo zerrategietakoa bezalakoa zen. Eskuzko zerra bat ere badauka.<\/p>\n

Zerra Urzainqui-Laspidea sozietateak erabili zuen Burgin 1950eko hamarkadan. Ondoren, azkarragoak eta zehatzagoak ziren zerra mekaniko berrien etorrerarekin batera, bazterrean geratu zen.<\/p>\n

1965 inguruan Zangozako Construcciones Aranguren enpresak, antzinako eraikuntzen zaharberritzean espezializatuak, erosi egin zuen Zangozako Karmengo monasterioa zaharberritzeko. 1965etik 1980ra zerrategi horrek Nafarroako hamaika eraikin eta eraikuntza ezagun zaharberritzeko erabili zuen. Zerrategi hura Nafarroako ondarearen zati handi bat zaharberritu izanaren arduraduna izan zen.<\/p>\n

Mende laurden batean erabili gabe egon eta gero, Construcciones Aranguren-en jabe Jes\u00fas Arangurenek, Burgin antzinako lanbideen oroimena gordetzeko egiten ari ziren lanen jakitun, zerra Burgiri itzultzea erabaki zuen eta 2008an Nafarroako Almadiazainen Kultur Elkarteari eman zion. Zerra ikusgai dago 2008ko abenduaren 7tik.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_sidebar _builder_version=”4.24.2″ _module_preset=”default” area=”et_pb_widget_area_2″ hover_enabled=”0″ sticky_enabled=”0″][\/et_pb_sidebar][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Basoa ustiatzearen eta zura ibaitik garraiatzearen funtsa zen geroago enborrak habe eta ohol bihurtzea altzariak egiteko eta eraikuntzan erabiltzeko. Antzina, pieza karratu eta laukizuzenak egiteko, enbor biribilak eskuz lantzen ziren, aizkora eta zerra erabilita. Zerrari esker moztutako zuraren azalera lisoa eta erregularra izatea lortzen zen. Sektorea modernizatu zen zerra mekanikoak eskuzkoa ordeztu zuenean. Eskuz zerratzea Zerratzeko ohiko modua zen. Horretarako, zurezko plataforma txiki bat prestatzen zen eta horren gainean enborra jartzen zen. Ondoren, enbor-buruan marra zuzenak markatzen ziren, oholei eman nahi zitzaien lodieraren araberakoak. Marra horiek zerratzaileen gida ziren eta haiei zehazki jarraitzen zieten. Zerra-kirtenak zeharka jarritako bi makila ziren. Plataformaren gainean gizon bat egoten zen eta kirtenari helduta zerrari gorantz tira egiten zion, kontu handiz, mozketa marrei jarraikiz egiteko. Plataformaren azpian beste bi gizon egoten ziren, beste kirtenaren alde banatan, eta horri helduta indar handiz beherantz tira egiten zioten. Lan gogorra izaten zen eta pazientziaz hartu beharrekoa, zur gutxi zerratzeko denbora luzea eman behar izaten baitzuten. Burgin ohiko sistema hura erabili zen gerraren ondorengo urteetara arte (XX. mendeko 40ko hamarkada). Hala zerratzen zuten herriko zenbait lekutan: Bidankozeko bidegurutzeko Bentan, Cueva deritzon tokian (euriaz babesteko, antza), Lupercioren lastategian,zubian… Garate anaiak -Francisco, Ciriaco, Braulio eta P\u00edo-, herriko azken zerratzailetakoak izan zien. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":591,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"

\"img_4166\"La explotaci\u00f3n forestal y el transporte fluvial de la madera cobra sentido en la medida que \u00e9sta ha sido convertida posteriormente en vigas y en tablas para ser usada en la construcci\u00f3n de edificios y de muebles.<\/p>

Convertir un tronco redondo en piezas cuadradas y rectangulares requer\u00eda anta\u00f1o unas t\u00e9cnicas manuales que pasaban por el hacha y la sierra. Fue esta \u00faltima la que permiti\u00f3 obtener en el corte de la madera unas superficies totalmente lisas y regulares. La modernizaci\u00f3n del sector vino cuando la sierra dej\u00f3 de ser una herramienta manual para convertirse en una herramienta mec\u00e1nica.<\/p>

\u00a0<\/p>

Aserradero manual<\/p>

Era el modo m\u00e1s tradicional de aserrado. Se montaba una peque\u00f1a plataforma de madera sobre la que se colocaba el madero a cortar. En el lomo del madero se trazaban unas l\u00edneas rectas que delimitaban el grosor que se quer\u00eda que tuvieran las tablas o tablones. Estas l\u00edneas eran las gu\u00edas a seguir al mil\u00edmetro por los aserradores. Los dos mangos de la sierra eran sendos palos transversales.<\/p>

\"img_3795\"Sobre la plataforma se colocaba un hombre que as\u00eda un mango de la sierra, tiraba hacia arriba y ten\u00eda mucho cuidado en que el corte siguiera las l\u00edneas gu\u00edas marcadas. Debajo de la plataforma, otros dos hombres, asidos a cada lado del otro mango, tiraban hacia abajo con fuerza. El tir\u00f3n hacia abajo era el que mord\u00eda m\u00e1s en la madera. El trabajo era duro y paciente. Se empleaba mucho tiempo para aserrar poca cantidad de madera.<\/p>

En Burgui se utiliz\u00f3 este sistema tradicional hasta despu\u00e9s de la Guerra (a\u00f1os 40 del siglo XX). Se sol\u00eda aserrar as\u00ed en varios sitios del pueblo: en la Venta del cruce a Vid\u00e1ngoz, en la Cueva (ser\u00eda para protegerse de la lluvia), en el pajar Lupercio, en el puente....<\/p>

Entre los \u00faltimos aserradores de esta villa cabe mencionar a los hermanos G\u00e1rate: Francisco, Ciriaco, Braulio, P\u00edo. Tambi\u00e9n ven\u00edan de fuera a aserrar, sobre todo santanderinos. A veces los aserradores dejaban las tablas y tablones sin terminar de aserrar, para que no los robara por la noche alg\u00fan vecino.... de poco sue\u00f1o.<\/p>","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-598","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=598"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16698,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/598\/revisions\/16698"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}