{"id":573,"date":"2016-03-03T10:23:52","date_gmt":"2016-03-03T10:23:52","guid":{"rendered":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/pueblo-de-los-oficios\/el-cantero\/introduccion\/?lang=eu"},"modified":"2024-03-20T09:43:15","modified_gmt":"2024-03-20T09:43:15","slug":"sarrera","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/lanbideen-herria\/hargina\/sarrera\/","title":{"rendered":"Hargina"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section  fb_built=&#8221;1&#8243;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  background_size=&#8221;initial&#8221;  background_position=&#8221;top_left&#8221;  background_repeat=&#8221;repeat&#8221;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;  column_structure=&#8221;1_4,1_2,1_4&#8243;][et_pb_column  type=&#8221;1_4&#8243;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  custom_padding=&#8221;|||&#8221;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;  custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_audio  audio=&#8221;https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Hargina.mp3&#8243;  title=&#8221;Hargina&#8221;  admin_label=&#8221;Audio&#8221;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_audio][et_pb_video  src=&#8221;https:\/\/youtu.be\/d7es63lgUV0&#8243;  image_src=&#8221;https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/canterop1030266.jpg&#8221;  play_icon_color=&#8221;#ffffff&#8221;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_video][et_pb_gallery  gallery_ids=&#8221;3539,3538,3537,3543,3542,3541,3540&#8243;  posts_number=&#8221;10&#8243;  show_title_and_caption=&#8221;off&#8221;  disabled_on=&#8221;on|on|off&#8221;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][et_pb_column  type=&#8221;1_2&#8243;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  custom_padding=&#8221;|||&#8221;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;  custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<\/p>\n<p>Burgiko  zubia,  Ezka  ibaiaren  gaineko  harrizko  zubia,  Erdi  Aroko  eraikuntza  da,  maisu  harginak  zuzendu  zuena.<\/p>\n<p>Zubi  sendoa  da,  azienda  eta  gurdiak  pasatzeko  adinako  zabalera  duena.<br \/>Zubi-brankak  zorrotzak  ditu,  ostikoak  sendoak  eta  zubi-begiak  zabal-zabalak,  ur  handiak  pasatzen  uzteko.<br \/>Gaur  eguneko  zubi  asimetrikoa  Burgiko  herriaren  irudi  adierazgarrienetako  bat  da,  parerik  ez  baitu  inon.<\/p>\n<p>Garai  hartan  zubi  bat  egitea  ez  zen  nolanahiko  lana.<br \/>Harrizko  zubi  bat  egitea  botere-erakusgarri  bat  zen.  Horren  adierazgarria  da,  adibidez,  Erromako  Aita  Santuari  Pontifizea  deitzea,  Elizaren  agintari  gorena  izateagatik.<\/p>\n<p><strong>Zubiaren  eraikintza<\/strong><\/p>\n<p>Maisu  harginak  eta  bere  peoiek  zubia  eraiki  behar  zen  tokian  berean  egiten  zuten  harria  jo  eta  landu.<br \/>Mailutzarrak,  zurezko  aldamioak,  txirrikak\u2026  halako  tresneria  izaten  zen.<br \/>Harginak,  zurginaren  laguntzarekin  geroago,  lanen  segida  berari  jarraitzen  zion  beti  halako  eraikuntzak  egiterakoan.<\/p>\n<p>1.  Halako  zubi  bat  eraikitzeko,  lehenbizi  lurra  botatzen  da  ibai-ohera,  urak  komeni  bezala  desbideratzeko  eta,  horrela,  uretan  lan  egin  beharrik  ez  izateko.<\/p>\n<p>2.  Euskarriak  non  jarri  erabaki  eta  seinalatu  eta  gero,  harea  kentzen  da,  hondalana  egitea  da,  zola  irmoa  topatu  arte.  Zimendu  horren  gainean  zutarri  sendoak  jartzen  dira,  arkuak  egiten  hasi  behar  den  tokiraino.<\/p>\n<p>3.  Zutabeak  egindakoan,  haietan  bermatuta,  arku  formako  zurezko  egitura  egiten  da;  eta  horren  gainean  benetako  arkua  osatzen  duten  harriak  jartzen  dira.<\/p>\n<p>4.  Arkuaren  kanpoko  egitura  egina  dagoenean,  aldeetako  paretak  eraikitzen  dira,  eta  harri  solteekin  eta  harri  koskorrekin  betetzen  da  goiko  barrunbea.<\/p>\n<p>5.  Azkeneko  pausoa  zubiaren  gainari  zola  ematea  da,  errekarriekin.  Gero,  bazterretako  paretak,  petrilak  eta  barandak  eraikitzen  dira.<\/p>\n<p><strong>Zubiaren  zatiak<\/strong><\/p>\n<p>Bazterlekua:  galtzadaren  alde  banatako  tokiak.  Jendea  haietara  lekutzen  zen  zamariak  zubitik  igarotzen  zirenean.  Noiz  edo  noiz  zaintzarako  edo  aduana  gisa  erabiltzen  zen.<br \/>Galtzada:  zubian  pasatzen  den  bidea,  gehienetan  harrizkoa.<br \/>Kontrahorma:  zubiaren  egitura  indartzeko  hormak  izaten  duen  irtengunea<br \/>Inposta:  gangaren  oinarriko  harlandu  ilara<br \/>Intradosa:  zubiko  arkuaren  ganga  edo  barnealdeko  aurpegia<br \/>Zubi  begiaren  zabalera:  zubiaren  zutabeen  artean  den  tarte  horizontala<br \/>Horma-zuloa:  zulo  karratua,  zubia  egitean  aldamioetako  enborrak  sartzeko<br \/>Begia:  zubiaren  arku  bakoitza<br \/>Pretrila:  zubiaren  alde  banatako  harrizko  hesia,  bidaiarien  segurtasunerako.  Burgiko  honek  adreiluzko  lauzak  (ez  harrizkoak)  zituen,  zut  jarriak<br \/>Zutabea  edo  pilastra:  zubiari  eusteko  zutarria<br \/>Zubi-branka:  zutabe-muturra,  biribila  edo  triangeluarra.  Uraren  korrontearen  indarra  hausten  du,  zutabeak  babesteko.<\/p>\n<p><strong>Zubia  berrituta<\/strong><\/p>\n<p>Datu  guztiek  erakusten  digute  Burgiko  zubiak,  denboraren  poderioz,  puska  batzuk  galdu  zituela.  Ibai-ohea  ere,  dirudienez,  aldatuxea  dago.<\/p>\n<p>Halako  zubi  erromatarrek,  Erdi  Aroko  zubi  horiek,  arku  kopuru  bakoitia  izaten  zuten,  eta  erdikoa  altuena  izaten  zen  beti,  diametro  handienekoa.  Hori  dela-eta,  simetrikoak  izaten  ziren.<\/p>\n<p>Horrek  esan  nahi  du  Burgiko  zubiak  arku  bat  gehiago  zeukala  eraiki  zenean.  Errepidetik  hurbilen  dagoen  zubi-begiak  berretsi  egiten  du  hipotesi  hori.  Gaur  egun  begi  txikia  da,  baina  bertan  aise  ikusten  dira  askoz  ere  arku  handiagoko  baten  abiapuntuaren  arrastoak  (erdiko  arkuaren  bestaldeko  arkua  bezalakoa  da  gainera).  Ez  dezagun  ahantz  XIX.  mendera  arte  ez  zegoela  gaur  eguneko  errepidea,  baizik  eta  Errege  Bidea  zeritzona.  Errege  Bideak  herria  gurutzatzen  zuen,  kale  nagusian  barna  hain  juxtu,  eta  herritik  aterata  zubia  iragan  eta  mendi-zintzur  aldera  eta  Salbaterra  Ezkara  zihoan.<\/p>\n<p>Erdiko  begiak  hartzen  zuen  beti  ur  emari  handiena;  horregatik  haren  zutabeek  babesak  zituzten,  zubi-branka  izeneko  irtengune  zorrotzak,  ura  \u201cebakitzen\u201d  zutenak  zubiaren  egiturak  kalterik  izan  ez  zezan.<\/p>\n<p>XIX.  mendearen  bukaeran  errepidea  egin  behar  zenez,  zubiaren  muturra  kendu  behar  izan  zen,  eta  ibilgua  pixka  bat  mugitu.  Horregatik,  arku  nagusia  ez  da  erdian  gelditzen,  eta  ur  emariaren  kontra  jotzen  duen  zubi-branka  ez  da  mutur  zorrotzekoa,  borobilekoa  baizik.  Zubi-branka  borobilak  uraren  indarra  txikiagoa  zen  zutabeetan  jartzen  ziren.<\/p>\n<p>XXI.  mendearen  lehenbiziko  bost  urteetan,  zubia  garbitu  eta  zaharberritu  egin  zen.  Zubia  besarkatzen  zuten  huntzak  kendu  ziren,  haien  sustraiek  kalte  handia  egiten  baitzioten  harrizko  egiturari.  Bestetik,  berreraiki  egin  ziren  hondaturik  zeuden  parte  batzuk.  Zubia  zaharberritzeko  lanak,  zenbait  fasetan  eginak,  Burgiko  Udalak  eta  Nafarroako  Gobernuko  Kultur  Ondarearen  Zuzendaritza  Nagusiak  finantzatu  dituzte.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column  type=&#8221;1_4&#8243;  _builder_version=&#8221;4.16&#8243;  custom_padding=&#8221;|||&#8221;  global_colors_info=&#8221;{}&#8221;  custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_sidebar  _builder_version=&#8221;4.24.2&#8243;  _module_preset=&#8221;default&#8221;  area=&#8221;et_pb_widget_area_2&#8243;  hover_enabled=&#8221;0&#8243;  sticky_enabled=&#8221;0&#8243;][\/et_pb_sidebar][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Burgiko  zubia,  Ezka  ibaiaren  gaineko  harrizko  zubia,  Erdi  Aroko  eraikuntza  da,  maisu  harginak  zuzendu  zuena.  Zubi  sendoa  da,  azienda  eta  gurdiak  pasatzeko  adinako  zabalera  duena.Zubi-brankak  zorrotzak  ditu,  ostikoak  sendoak  eta  zubi-begiak  zabal-zabalak,  ur  handiak  pasatzen  uzteko.Gaur  eguneko  zubi  asimetrikoa  Burgiko  herriaren  irudi  adierazgarrienetako  bat  da,  parerik  ez  baitu  inon.  Garai  hartan  zubi  bat  egitea  ez  zen  nolanahiko  lana.Harrizko  zubi  bat  egitea  botere-erakusgarri  bat  zen.  Horren  adierazgarria  da,  adibidez,  Erromako  Aita  Santuari  Pontifizea  deitzea,  Elizaren  agintari  gorena  izateagatik.  Zubiaren  eraikintza  Maisu  harginak  eta  bere  peoiek  zubia  eraiki  behar  zen  tokian  berean  egiten  zuten  harria  jo  eta  landu.Mailutzarrak,  zurezko  aldamioak,  txirrikak\u2026  halako  tresneria  izaten  zen.Harginak,  zurginaren  laguntzarekin  geroago,  lanen  segida  berari  jarraitzen  zion  beti  halako  eraikuntzak  egiterakoan.  1.  Halako  zubi  bat  eraikitzeko,  lehenbizi  lurra  botatzen  da  ibai-ohera,  urak  komeni  bezala  desbideratzeko  eta,  horrela,  uretan  lan  egin  beharrik  ez  izateko.  2.  Euskarriak  non  jarri  erabaki  eta  seinalatu  eta  gero,  harea  kentzen  da,  hondalana  egitea  da,  zola  irmoa  topatu  arte.  Zimendu  horren  gainean  zutarri  sendoak  jartzen  dira,  arkuak  egiten  hasi  behar  den  tokiraino.  3.  Zutabeak  egindakoan,  haietan  bermatuta,  arku  formako  zurezko  egitura  egiten  da;  eta  horren  gainean  benetako  arkua  osatzen  duten  harriak  jartzen  dira.  4.  Arkuaren  kanpoko  egitura  egina  dagoenean,  aldeetako  paretak  eraikitzen  dira,  [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3546,"parent":565,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<p>\u00a0<\/p><h2>El Cantero<\/h2><p>El<strong> puente de Burgui<\/strong>, sobre el r\u00edo Esca, es una construcci\u00f3n de piedra de la \u00e9poca medieval cuya construcci\u00f3n estaba dirigida por un maestro <strong>cantero<\/strong>.<br> Se trata de un puente robusto, con amplia calzada para\u00a0el paso de ganados y carruajes, con cortantes tajamares, robustos machones y amplios ojos capaces de evacuar grandes masas de agua.<img class=\" wp-image-389 aligncenter\" src=\"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/burgi_5-300x225.jpg\" alt=\"OLYMPUS DIGITAL CAMERA\" width=\"327\" height=\"245\"><br> Su inconfundible aspecto asim\u00e9trico actual lo ha convertido en una de las im\u00e1genes m\u00e1s representativas del pueblo de Burgui.<br> Hacer un\u00a0puente de piedra era en aquellos tiempos una obra importante. Hace dos milenios era esta una labor reservada en exclusiva a los romanos, que eran -despu\u00e9s de que los inventasen los griegos- los \u00fanicos capacitados para hacer este tipo de construcciones.<\/p><p>Hacer un <strong>puente de piedra<\/strong> era un signo de poder\u00edo; as\u00ed se entiende que al Obispo de Roma, por ser el m\u00e1ximo mandatario de la Iglesia (Papa), se le llame Sumo Pont\u00edfice.<\/p><p><img class=\" wp-image-391 aligncenter\" src=\"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/canterop1030266-300x225.jpg\" alt=\"canterop1030266\" width=\"343\" height=\"257\"><\/p>","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-573","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=573"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16726,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/573\/revisions\/16726"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}