{"id":561,"date":"2016-03-03T10:08:05","date_gmt":"2016-03-03T10:08:05","guid":{"rendered":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/pueblo-de-los-oficios\/el-horno\/el-proceso-del-pan\/?lang=eu"},"modified":"2024-03-20T09:06:15","modified_gmt":"2024-03-20T09:06:15","slug":"ogiaren-elaborazioa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/lanbideen-herria\/ogi-labea\/ogiaren-elaborazioa\/","title":{"rendered":"Ogi labea"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” global_colors_info=”{}” column_structure=”1_4,1_2,1_4″][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_audio audio=”https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Ogia.mp3″ title=”Ogia” _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_audio][et_pb_video src=”https:\/\/youtu.be\/WRA2UiIQFJo” image_src=”https:\/\/almadiasdenavarra.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/horno2.jpg” play_icon_color=”#FFFFFF” _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_video][et_pb_gallery gallery_ids=”3497,3496,3495,3494,3493,3491,3490″ posts_number=”10″ show_title_and_caption=”off” disabled_on=”on|on|off” _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text _builder_version=”4.16″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

\u2018Etxerako ogia biltzea\u2019 zen Burgiko lehengo familien kezka eta zeregin nagusietako bat. Horretarako, lur erregu asko ereiten ziren, lur kaskar samarrak Nafarroako erdialde edo Erriberako lur emankorren aldean. Baina Burgin ez zegoen besterik, eta, mandoekin edo idiekin, edota aitzurrarekin edo laiekin, basoari aldapetan ebatsitako lur puskak eta egutera malkartsuak lantzen ziren, gero haietan ereiteko.<\/p>\n

Behin garia erein ondoren, igitaiarekin biltzen zen. Familia osoa ibiltzen zen sega-lanean, emakumeak eta haurrak ere bai. Handik egun batzuetara, garia jo egiten zen, eultzitu, bai herriko larrainetan, bai herriaren borda-ondo guztietan egoten ziren larrainetan. Lastoa (agotza) bordan gordetzen zen, aziendarentzat, eta garia etxera eramaten zen.<\/p>\n

Etxetik garia errotara eramaten zen, beharra izan ahala. Errotariak 1654an hiru almute laurden (kilo bat inguru) kobratzen zuen erregu (gonka) bakoitzeko (22 bat kilo). Hura zen lehenbiziko derrama. Normalean irina eholtzi (bahetu) etxean egiten zen, zetabearekin (zetaxea), galbahearekin (galbea). Zetabean gelditzen zena, gero, zerri-jana izaten zen. Irina, ondoren, labeetara edo okindegira eramaten zen.<\/p>\n

Burgiko ogi labea<\/strong><\/p>\n

1936. urtera bitarte bi labe zeuden Burgin. Azkenak hauek izan ziren: Ma\u00f1uelicorena eta Portalat\u00ednena. 1643an labea errentan hartzen zuenak hogeita hamar dukatu ordaintzen zituen urtean.<\/p>\n

Labezainari betebehar batzuk jartzen zitzaizkion: labea garbi eta ongi beroa edukitzea, eta behar adina egurrez hornitua.<\/p>\n

Okina<\/strong><\/p>\n

Baina, bi labeez gainera, okindegia ere bazegoen. Okinak bi eginkizun zituen: batetik, bitartekari-lana egiten zuen nekazari batzuentzat (okina ehotze-lanaz eta ogia egiteko prozesu osoaz arduratzen zen), espeziean halako kantitate baten trukean; bestetik, saldu ere okinak egiten zuen: ereiten ez zutenei, bidaian ziren kanpotarrei edo herritarrei, urtearen erdian garia eskasten zitzaienei.<\/p>\n

Okinari zera eskatzen zitzaion: ogia izan beharra duela beti, eta ezin duela ogiaren prezioa igan herriko zinegotziei parterik emon bage.<\/p>\n

Okinaren andrea<\/strong><\/p>\n

Bezperan etxekoandreek ogi-orea prestatzen zuten, hau da, irina eta ura nahasiz orea egiten zuten. Biharamunean, eguna argitu aurretik, labezaina karriketan barna pasatzen zen abisuak emateko.
Lehenbiziko abisua sua pizteko zen, bigarrena ura berotzeko, eta hirugarrena ogia egostera jaisteko. Etxekoandreak orea mantaxko batean biltzen zuen, hotzetik eta airetik babesteko. Labean mahai luze batzuk zeuden, eta han emakumeek nork bere labekada prestatzen zuen. Zein norena zen jakiteko, ogi-orean eta opiletan zenbait marka egiten zituzten (marrak, gurutzeak, zimikoak\u2026), denontzat ezagunak.
Labezainak, ezpel-adarrekin labe-zola ongi garbitua ordurako, sua bizi edukitzen zuen eta, tamaina desberdineko pala batzuen laguntzarekin, ore moldeak labean uzten joaten zen.<\/p>\n

Labezainak berak ateratzen zituen gero, egosirik, eta bakoitza bere etxera itzultzen zen, kapazua buruan ogi borobilez beterik, eta saskian opil azukretuak eta noiz edo noiz haurrentzako panpina edo figuratxoren bat zeramatzala.
Labezainari ordaintzeko, 1643. urtean, honakoa zegoen ezarrita: ogi libra bat eman behar zaio, orean, erregu edo gonka bakoitzeko, gari-irina izan edo dena delako espeziea izan. Gainera, ore horrek ematen zuen ogia okindegiko prezio berean saltzera behartuak zeuden.<\/p>\n

Ogia<\/strong><\/p>\n

Azkenik, halako prozesu neketsuaren ondotik (erein, igitaiarekin ebaki, eultzitu, eho, orea egin, labean sartu), eguneroko ogia mahaian zegoen. Zaharrek ez zioten muzin egiten ogi egin berri kurruskatsuari, esaera zaharrak honela esanik ere: \u201cogi erre berri, etxe galgarri\u201d.<\/p>\n

Halako lanak hartuta, eta familiarentzat hain inportantea izanik, ogiak asko zeukan sakratutik. Bekatua zen ogia botatzea. Ogiari gurutze bat egiten zitzaion moztu aurretik. Eta igandeetan eta jaietan, familia bakoitzak, hurrenkera zorrotzean eta berebiziko begirunez, ogi benedikatua eramaten zuen elizara, gero, meza nagusian Aita Gurea errezatzen hasten zenean banatzeko.<\/p>\n

Eta lurreko suan ogiarekin egiten ziren \u2013eta dira\u2013 ekilikiak (ogi-xerra xigortuak) edo papurrak, almadiazain eta artzainen jana, gaur egun ospakizunetarako menu bihurtua.<\/p>\n

[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.16″ custom_padding=”|||” global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_sidebar _builder_version=”4.24.2″ _module_preset=”default” area=”et_pb_widget_area_2″ hover_enabled=”0″ sticky_enabled=”0″][\/et_pb_sidebar][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Etxerako ogia biltzea\u2019 zen Burgiko lehengo familien kezka eta zeregin nagusietako bat. Horretarako, lur erregu asko ereiten ziren, lur kaskar samarrak Nafarroako erdialde edo Erriberako lur emankorren aldean. Baina Burgin ez zegoen besterik, eta, mandoekin edo idiekin, edota aitzurrarekin edo laiekin, basoari aldapetan ebatsitako lur puskak eta egutera malkartsuak lantzen ziren, gero haietan ereiteko. Behin garia erein ondoren, igitaiarekin biltzen zen. Familia osoa ibiltzen zen sega-lanean, emakumeak eta haurrak ere bai. Handik egun batzuetara, garia jo egiten zen, eultzitu, bai herriko larrainetan, bai herriaren borda-ondo guztietan egoten ziren larrainetan. Lastoa (agotza) bordan gordetzen zen, aziendarentzat, eta garia etxera eramaten zen. Etxetik garia errotara eramaten zen, beharra izan ahala. Errotariak 1654an hiru almute laurden (kilo bat inguru) kobratzen zuen erregu (gonka) bakoitzeko (22 bat kilo). Hura zen lehenbiziko derrama. Normalean irina eholtzi (bahetu) etxean egiten zen, zetabearekin (zetaxea), galbahearekin (galbea). Zetabean gelditzen zena, gero, zerri-jana izaten zen. Irina, ondoren, labeetara edo okindegira eramaten zen. Burgiko ogi labea 1936. urtera bitarte bi labe zeuden Burgin. Azkenak hauek izan ziren: Ma\u00f1uelicorena eta Portalat\u00ednena. 1643an labea errentan hartzen zuenak hogeita hamar dukatu ordaintzen zituen urtean. Labezainari betebehar batzuk jartzen zitzaizkion: labea garbi eta ongi beroa edukitzea, eta behar adina egurrez hornitua. Okina Baina, bi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":552,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"

\"horno3\"\u2018Coger el pan para casa\u2019 era una de las aspiraciones m\u00e1s importantes de las antiguas familias de Burgui. Para ello se sembraban muchas robadas de terreno, nada comparables con los buenos campos de las tierras bajas de Navarra.
Pero en Burgui no hab\u00eda otra cosa, y, bien con machos, bueyes, o bien con layas o azada, los hombres trataban de sembrar varias piezas, muchas veces trozos de tierra arrancados al bosque en laderas y carasoles imposibles.<\/p>

Una vez sembrado el trigo, se segaba a hoz. Segaba la familia entera, mujeres y ni\u00f1os incluidos. A los d\u00edas se trillaba la mies en la era, bien en las eras del pueblo o en las que exist\u00edan en todos los bordales del t\u00e9rmino.
La paja se guardaba en la borda para los animales y el trigo se llevaba a casa.<\/p>

De casa el trigo iba pasando en varias veces al molino.
El molinero en 1654 cobraba tres cuartillos de almud (alrededor de un kilo) por cada robo (unos 22 kilos). Era la primera derrama.
Normalmente la harina se cern\u00eda en casa con el cedazo, eliminando as\u00ed el menudillo que luego serv\u00eda para los cerdos. Despu\u00e9s se llevaba a los hornos o a la panader\u00eda.<\/p>

\"hornno6\"<\/p>","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-561","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=561"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16708,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/561\/revisions\/16708"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/almadiasdenavarra.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}